Wokół dorobku Warszawskiej Szkoły Historii Ideii

POD REDAKCJĄ ANDRZEJA KOŁAKOWSKIEGO

Wydawnictwo IFiS PAN

Warszawa 2013

 

 



 

 


Z Przedmowy:

Prezentowany Czytelnikom tom otwiera zapis dyskusji zorganizowanejprzez redakcję „Przeglądu Humanistycznego” i opublikowanejw tym piśmie w numerze 3 z 2012 roku, w której wypowiedzielisię współtwórcy zjawiska określanego mianem „warszawskiejszkoły historii idei” – Andrzej Walicki i Jerzy Szacki, oraz uczniowietej szkoły – między innymi Małgorzata Szpakowska i AndrzejMencwel, a także uczniowie tych uczniów – tak więc kilka pokoleńprzedstawicieli polskiej humanistyki. Dyskusja ta oraz niektórez zamieszczonych w tym tomie artykułów stanowiły pokłosiedwuletniego seminarium „Warszawska szkoła historii idei. Geneza.problemy, postacie (1955–1968)” i „Warszawska szkoła historii ideipo roku 1968” prowadzonego w Instytucie Filozofi i UniwersytetuWarszawskiego przez Jerzego Niecikowskiego i niżej podpisanego.Inna część prezentowanych materiałów powstała w ramach projektubadawczego „Trajektorie polskiej humanistyki” kierowanego w InstytucieSocjologii Uniwersytetu Warszawskiego przez Pawła Śpiewaka.Dla jeszcze innych materiałów inspiracją był projekt badawczy „Warszawskaszkoła historii idei i jej znaczenie w humanistyce polskiej”koordynowany przez Andrzeja Gniazdowskiego z Instytutu Filozofii i Socjologii PAN.


Wspominam o tych inspiracjach, dlatego że ilustrują one stanwzmożonego zainteresowania dorobkiem myślicieli identyfi kowanychz tym kręgiem ideowym, przejawiającego się w różnych instytucjachi wśród różnych pokoleń badaczy. Zainteresowanie to nietylko utrwala pamięć o ważnym zjawisku w polskiej kulturze drugiejpołowy XX wieku, przeciwdziała traktowaniu tamtego czasu jakopustyni kulturalnej (wcale nierzadkiemu w najnowszej publicystyce kulturalnej), lecz także stwarza szanse rzetelnego udokumentowania,zinterpretowania i ocenienia tego dorobku. Dodatkowymi ilustracjamiwzrostu zainteresowania dziejami polskiej humanistyki tegookresu mogą być liczne numery specjalne „Przeglądu Filozofi czno--Literackiego” publikowane od kilku lat i poświęcone kolejno postaciomLeszka Kołakowskiego, Barbary Skargi, Bronisława Baczki,Andrzeja Walickiego, Jerzego Szackiego, Adama Sikory i KrzysztofaPomiana (w przygotowaniu), a także zorganizowana w maju 2013roku przez Interdyscyplinarne Koło Naukowe Historii Idei studentówUniwersytetu Warszawskiego konferencja „Warszawska szkołahistorii idei: tożsamość – tradycja – obecność”.


Tom ten stanowi zatem element szerszego ruchu umysłowegoi jeden z sygnałów o kierunkach poszukiwań w nim się zarysowujących.Wśród materiałów zawartych w tym tomie znaleźć możnaprzede wszystkim wypowiedzi w sporze o charakter zjawiskaokreślanego terminem „szkoła”. Dzielił on uczestników dyskusjiw „Przeglądzie Humanistycznym” na zwolenników i przeciwnikówuznawania kręgu myślicieli związanych w latach sześćdziesiątychz Wydziałem Filozofi i Uniwersytetu Warszawskiego i InstytutemFilozofi i i Socjologii PAN za szkołę naukową sensu stricto, przy czymzdecydowana większość dyskutantów opowiadała się za nadaniemtemu zjawisku rangi szkoły, a próbę teoretycznego uzasadnienia takiegowyboru przedstawi ono we wprowadzeniu do dyskusji. Systematycznemunamysłowi nad tym problemem poświęcone są tekstyMarty Bucholc, w których odmawia analizowanemu zjawisku mianaszkoły naukowej, natomiast Ryszard Sitek, autor pierwszej próbymonografi cznego ujęcia zjawiska w roku 2000, dokonuje ponownejjego oceny i weryfi kacji swojej dawniejszej opinii ze współczesnejperspektywy. Autorzy kolejnych tekstów podejmują różne szczegółoweaspekty dorobku szkoły: opis stalinowskiego punktu wyjściawiększości jej współtwórców i wpływu tego faktu na jej ukształtowanie,analizę wybranych elementów z twórczości Kołakowskiego,Baczki i Pomiana, prezentację miejsca jej współtwórców w pełnieniuroli humanisty i inteligenta, wreszcie omówienie poglądów MarkaJ. Siemka, ucznia i kontynuatora twórców warszawskiej szkoły historiiidei.


Andrzej Kołakowski

prof. Bronisław Baczko
Projekt finansowany przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego
w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki
© Polska Akademia Nauk